Prawo jazdy

Informacje ogólne

Prawo jazdy - dokument, wydany przez odpowiednie organy państwowe, regionalne lub samorządowe, potwierdzający uprawnienia jego posiadacza do prowadzenia pojazdów silnikowych. Produkcją polskich praw jazdy oraz ich personalizacją zajmuje się Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A.

Prawo jazdy jako pierwsi wprowadzili Francuzi. Zgodnie z zarządzeniem paryskiej policji od 1893 roku musiał je posiadać każdy kierowca w tym mieście. Od 1899 roku zasada ta została rozszerzona na cały kraj.

W Polsce warunki uzyskania oraz uprawnienia określa ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. z późniejszymi zmianami, zwana Prawem o ruchu drogowym oraz rozporządzenia szczegółowe m.in.:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ z dnia 13 lipca 2012 r w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami

Dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii.

Prawo jazdy uprawnia do kierowania

kategoria A
1. motocyklem,
2. motocyklem z przyczepą motocyklową o masie nie przekraczającej masy własnej motocykla i 100kg
kategoria A1 - motocyklem o pojemności skokowej silnika nie przekraczającej 125 cm³ i mocy nie przekraczającej 11 kW
kategoria A2 - motocyklem o mocy do 35 kW (około 47 KM) i stosunku mocy do masy nieprzekraczającym 0,2 kW/kg. Dodatkowo, możesz prowadzić motocykl trójkołowy o mocy do 15 kW
kategoria B:
1. pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu lub motocykla,
2. mikrobusem, jeżeli posiada do 9 miejsc siedzących,
3. ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,
kategoria B1 - trójkołowym lub czterokołowym pojazdem samochodowym o masie własnej nie przekraczającej 550 kg, z wyjątkiem motocykla.
kategoria C - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,
kategoria C1 - pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nie przekraczającej 7,5 t, z wyjątkiem autobusu, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,
kategoria D - autobusem, ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,
kategoria D1 - autobusem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 17 osób łącznie z kierowcą, a także ciągnikiem rolniczym lub pojazdem wolnobieżnym,
kategoria T - ciągnikiem rolniczym z przyczepą (przyczepami) lub pojazdem wolnobieżnym,
kategoria B+E, C+E lub D+E - pojazdem określonym odpowiednio w kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą,
kategoria C1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w kategorii C1 i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego;
kategoria D1+E - zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 12 t, składającym się z pojazdu ciągnącego określonego w kategorii D1 i przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej masy własnej pojazdu ciągnącego.

Ponadto prawo jazdy:

kategorii B i C+E lub B i D+E - uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w kategorii B+E,
kategorii C+E i D - uprawnia do kierowania zespołem pojazdów określonych w kategorii D+E,
kategorii A, B, B1, C, C1, D lub D1 - uprawnia do kierowania pojazdem w nich wymienionym z przyczepą lekką,
kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - uprawnia do kierowania ciągnikiem rolniczym z przyczepą (przyczepami).

Warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii C, C1, D lub D1 jest posiadanie prawa jazdy kategorii B. Warunkiem uzyskania prawa jazdy kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E jest posiadanie odpowiednio prawa jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1.

Wymagania

Prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek,
uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdem,
odbyła wymagane szkolenie,
zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego.

Wiek

Wymagany dla danej kategorii wiek wynosi:

14 lat - dla kategorii AM (motorowery, lekkie czterokołowce),
16 lat - dla kategorii A1 (motocykle o pojemności do 125 cm³), B1, T,
18 lat - dla kategorii A2 (motocykle o mocy do 35 kW),
16 lat - dla kategorii A2, B1 lub T
18 lat - dla kategorii A2 lub B, B+E (od 1 marca 2026, przy spełnieniu pewnych warunków, wiek dla kategorii B będzie wynosił 17 lat)
18 lat - dla kategorii C, C+E, C1 lub C1+E pod warunkiem uzyskania kwalifikacji wstępnej,
21 lat - dla kategorii C, C+E, C1 lub C1+E
20 lat – dla kategorii A - dotyczy osób, które od co najmniej 2 lat posiadają prawo jazdy kategorii A2,
21 lat - dla kategorii D, D+E, D1 lub D1+E pod warunkiem uzyskania kwalifikacji wstępnej,
24 lata - dla kategorii A, D, D+E, D1, D+1,

Liczba godzin szkolenia wymaganego dla danej kategorii

W przypadku teorii liczba godzin dla jednej kategorii prawa jazdy nie może być mniejsza niż:

30 godzin (szkolnych - 45 min.) dla kategorii A, A1, B, B1, T;
20 godzin dla kategorii C, C+E, D, D+E, C1, C1+E, D1, D1+E, B+E

Dla zajęć praktycznych liczba godzin nie może być mniejsza niż:

15 godzin przy kategorii B+E,
20 godzin przy kategorii A, A1, C1, C1+E, D1+E, T,
25 godzin przy kategorii C+E lub D+E,
30 godzin przy kategorii B, B1, C, D1,
60 godzin przy kategorii D.

Powyższe wymogi nie dotyczą osób ubiegających się o prawo jazdy kat. A, B, C lub D jeżeli posiadają prawo jazdy odpowiednio kat. A1, B1, C1 lub D1 albo zaświadczenie o uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu w zakresie prawa jazdy odpowiednio kat. A1, B1, C1 lub D1

W przypadku gdy osoba rozpoczyna szkolenie:

1) jednocześnie w zakresie więcej niż jednej kategorii, to:

liczba godzin zajęć teoretycznych dla kategorii prawa jazdy A, A1, B, B1, T ulega zmniejszeniu o 10 godzin dla każdej kategorii
liczba godzin zajęć teoretycznych dla kategorii prawa jazdy C, C+E, D, D+E, C1, C1+E, D1, D1+E, B+E ulega zmniejszeniu o 5 godzin dla każdej kategorii

2) w zakresie kat. C, C1, D lub D1 to liczba godzin zajęć praktycznych ulega:

zmniejszeniu o 10 godzin przy kat. C lub C1, jeżeli posiada odpowiednio prawo jazdy kat. D lub D1
zmniejszeniu o 20 godzin przy kat. D lub D1, jeżeli posiada odpowiednio prawo jazdy kat. C lub C1

3) w zakresie kat. A lub B, to liczba godzin zajęć praktycznych ulega zmniejszeniu o 10 jeżeli osoba posiada prawo jazdy odpowiednio kat. A1 lub B1

Zastrzeżenia

Prawo jazdy nie może być wydane osobie:

u której w wyniku badania przeprowadzonego przez psychiatrę lub specjalistę psychoterapii uzależnień stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu,
w stosunku do której orzeczony został - prawomocnym wyrokiem sądu, orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń lub orzeczeniem innego organu uprawnionego do orzekania w sprawach o wykroczenia w trybie dyscyplinarnym - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu.

Międzynarodowe prawo jazdy

Prawo jazdy, z wyjątkiem prawa jazdy kategorii T, uprawnia do kierowania określonym w nim pojazdem w ruchu międzynarodowym, chyba że władze danego państwa wymagają, aby kierowca posiadał międzynarodowe prawo jazdy.
Międzynarodowe prawo jazdy jest wydawane za opłatą przez właściwego starostę. Jest ono wydawane na podstawie krajowego prawa jazdy na okres 3 lat. Okres jego ważności nie może jednak przekraczać terminu ważności krajowego prawa jazdy.

Prawo jazdy wydane za granicą

Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, określone w konwencjach o ruchu drogowym, może kierować odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu.
Osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą może otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii po oddaniu zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu.
Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą zawiera ograniczenie terminu ważności, ograniczenie ze względu na stan zdrowia lub inne, należy to ograniczenie uwzględnić w wydanym prawie jazdy.